Liturgisch centrum

Het vernieuwde liturgisch centrum is een ontwerp van architect ir Chico Leufkens en is in 2012 gerealiseerd. 

Het scherm voor een beamer is gecombineerd tot één, groot, breed gebaar, waarmee het beeld ontstaat om alles op en rond het podium met elkaar te binden en daarmee verbinding als thema te gebruiken. Maar vooral ook diepte te kunnen geven met oppervlakte en tegenlicht (de randverlichting), als een soort van nieuw vizier, op de kerk, op de beleving daarvan, en wellicht ook in overdrachtelijke zin met alle geprojecteerde beelden, de fantasie en de toekomst. “Tussen mens en natuur bevind zich het huis als verzoenend element” (een citaat van Don van der Laan).  “Uit de oorspronkelijke tegenstrijdigheid van onze (horizontale) ervaring en die van de natuur met zijn (verticale) oriëntatie wordt de architectuur geboren: zij begint als wij verticale wanden toevoegen aan het horizontale oppervlak van de aarde”. (een citaat van dominicaner monnik Don van der Laan). Dit citaat had ik niet gedacht te gebruiken, nadat ik hier op verzoek van Reinier van der Giessen de kerk kwam bekijken - om de ruimte te ervaren, een beeld te vormen voor het aanbrengen van een ‘beamerscherm’ – en daarbij geconfronteerd zou worden op iets dat lijkt op de geboorte van de architectuur, het oprichten van een muur. 

Deze kerk is bijzonder in die zin dat deze in de breedte georiënteerd is met een lichte knik bij de ingang, die knik is ook toegepast bij de meubels, daar kom ik later nog op terug. Maar vooral door die breedte, betekent dat voor u die in de zaal zitten, dat u tegen een muur aankijkt. En een muur is niet wat je direct associeert met de meest prettige zaken of iets moois, zoals de Berlijnse muur, Chinese muur, de muur van Hadrianus. Maar gelukkig heeft de Dominee ook andere zaken van de muur belicht, een muur die is opgebouwd uit stenen, kleine onderdelen die met elkaar één zijn. Bij het verbreden (en verhogen) van het podium, samen met het idee van het projecteren van beelden, voelde ik de noodzaak niet alleen te kijken naar een scherm voor een beamer, maar het geheel letterlijk en figuurlijk te verbreden. De brede hoge muur in een enorm grote schaal van ruimte. Het idee van een scherm voor een beamer is daarmee gecombineerd tot één, groot, breed gebaar, waarmee het beeld ontstaat om alles op en rond het podium met elkaar te binden en daarmee verbinding als thema te gebruiken. Maar vooral ook diepte te kunnen geven met oppervlakte en tegenlicht (de randverlichting), als een soort van nieuw vizier, op de kerk, op de beleving daarvan, en wellicht ook in overdrachtelijke zin met alle geprojecteerde beelden, de fantasie en de toekomst. “Tussen mens en natuur bevind zich het huis als verzoenend element” (een tweede citaat van Don van der Laan). Vooral het verzoenende van dat element tussen mens en natuur, zoals het ook in de gezongen liederen naar voren komt, hout en steen, mens en natuur, het thema van de hele dienst van vandaag. 

Zo is het bestaande metselwerk met het nieuwe (meubel)hout, de bestaande grindvloer met banken en nieuwe tapijt, in kleur of textuur in harmonie en evenwicht. Zo zie ik het scherm ook als een soort verzoenend element tussen de gemeente en het Godshuis. Net zo goed als de consequentie van dat scherm, dat is een nieuw kruis - vervaardigd is uit de gesloopte kerkbanken - opgebouwd uit delen, zoals een volk, de gemeenschap, de kerk, het geloof opgebouwd is uit steentjes die u, wij allen, samen vormen in harmonie en verbinding. “De elementen van het huis (hier het Godshuis) worden zelf aan de natuur ontleend.

De termen natuur, materiaal, huis én mens worden tot elkaar in betrekking gebracht, via materiaal, bewerking, bouwtechniek, bewoning en gebruik”. (derde citaat Don van der Laan). Dit derde citaat – zoals alles dat in drieën wordt gebracht is ook hier het derde de meeste - brengt mij vanuit de totale ruimte tot de meubels, waarin alle aspecten uit het citaat in praktijk zijn gebracht. Wat betreft het materiaal, een hoogwaardig vakmanschap, techniek en hopelijk een duurzaam en tijdloze toekomst in het gebruik. Na de schetsen die ik gemaakt heb - naar aanleiding van de vragen die er waren – volgen normaal gesproken van de architect de bestekken en werktekeningen. Maar in tegenstelling tot mijn dagelijkse praktijk is alles gebaseerd op goed vertrouwen, elkaar begrijpen en een optimale communicatie en samenwerking. Dus meer dan deze schetsen heb ik niet hoeven te leveren. Men is aan de gang gegaan en men heeft een resultaat bereikt dat met de beste aangeleverde werktekeningen niet geëvenaard had kunnen worden. 

De verschillende meubels zijn ook langsgekomen in de woorden van de dominee. Ze zijn van hout gemaakt, zijn net wat anders van tint, om ze te betrekken op de ruimte en de kleuren die hier aanwezig zijn. Recht met een knik die in het kerkinterieur zit, komt terug in de schuinte van de meubels. Het rechte versus het geknikte. Ze zijn functioneel, zijn robuust, zijn kloek en stevig, dat ze lang zullen blijven staan, lang in de herinnering kunnen blijven. Maar ze passen in hun kloekheid en robuustheid bij de schaal van de kerk. Ze zijn niet grof, maar subtiel belijnd. Naast de functionele, esthetische en praktische kant zit hier ook een symbolische kant aan. De liturgische tafel en de lezenaar spreken voor zich. De kansel is zodanig gepositioneerd en ontworpen dat die een eenheid vormt met het kruis. De subtielere symboliek zit dan in het doopvont, dat bestaat uit een driepoot, die de schaal draagt. De driepoot als, behalve de drie-eenheid natuurlijk, ook de vader, moeder en de dominee die er omheen staan. De paaskaars is op basis van dezelfde driepoot, net iets anders vormgegeven, stevig, vanuit de aarde het licht draagt.

De bloemen tafel is een meer aardse vorm, een kruis, recht en stevig. Verder geen religieuze associatie daarbij. In het hele verhaal van de kerk en van de gemeenschap, wat ik u hiermee zou willen meegeven, is een verhaal van evenwicht, betekenis, harmonie en vooral verbinding. Alle zaken hier op het liturgisch centrum vormen één grote familie, één geheel, waarbij er ook nog toebehoren (en ik u toewens) de ‘kinderen’, in de vorm van de vier kleine kandelaren voor de adventskaarsen (miniaturen van de paaskaars) om het geheel ook in de toekomst een duurzaam leven te geven. Ik dank u hartelijk voor het gestelde vertouwen en het was me een eer en groot genoegen om dit voor u te mogen doen.ir. Chico Leufkens, architect.

Architect Chico Leufkens over het ontwerp en de symboliek van het nieuwe liturgisch centrum. Verslaglegging van gesproken woord tijdens de ingebruikname van het nieuwe Liturgisch Centrum op 13 mei 2012, op basis van aantekeningen van de architect en een audio opname.

About the author

Italian wine is wine produced in Italy, a country which is home to some of the oldest wine-producing regions in the world.